با یک سوال آغاز می‌کنیم. آیا راهی وجود دارد که بتوان به تقویت حافظه کمک کرد؟ روش های تقویت حافظه چیست؟ چطور می‌توان مطالب درسی را در حافظه و مدت طولانی‌تری ذخیره کرد؟ آیا می‌توان تست‌های کنکور را در کم‌ترین زمان ممکن پاسخ داد؟

یکی از معضلاتی که دانش آموزان و علی الخصوص داوطلبان کنکور با آن روبه‌رو هستند، فراموش کردن مطالب درسی سر جلسه امتحان و آزمون کنکور است. همانطور که احتمالا” می‌دانید حافظه‌ی انسان‌ به 3 دسته حافظه کوتاه مدت، میان مدت و طولانی مدت تقسیم شده‌است. ما در ابتدا به بررسی انواع حافظه خواهیم پرداخت تا بیشتر آشنا شوید و نکاتی را آموزش خواهیم داد تا بتوانید مطالب درسی را در حافظه بلند مدت خود ذخیره کنید. برای اینکار محققان روش‌ها و راهکارهایی را ابداع کرده‌اند تا شما با طبقه بندی مطالب بتوانید ظرفیت حافظه بلند مدت خود را افزایش دهید. تا آخر با گیلنامارکت همراه باشید.

راه های تقویت حافظهتقسیم بندی کلی حافظه

در نگاه نخست، حافظه ۳ نوع است: کوتاه مدّت (آنی)، میان مدّت و بلند مدّت.
مطالبی که به حافظه کوتاه مدّت سپرده می شود، معمولاً تا ۲۴ ساعت مانایی دارند و سپس محو می شوند. مکانیزم مغزی ما به گونه ای است که بسیاری از محفوظات حافظه کوتاه مدّت را تا زمان یاد شده نگه می دارد و سپس حذف می کند. آنچه باقی می ماند، به حافظه میان مدّت می رود و اگر از درجه اهمیّت بالاتری برخوردار باشد، مانند مشاهده یک تصادف، به حافظه بلند سپرده می شود.گاه زمان نگهداری مطالب آموخته شده از ماه و سال فراتر می رود و تمام حیات انسان را در بر می گیرد و گاه – چنان که برای مثال در حفظ شماره تلفن آشنایان تجربه کرده ایم – بیش از پانزده دقیقه به درازا نمی کشد؛ چرا؟
زیرا شماره مذکور را از حافظه کوتاه مدّت به حافظه بلند مدّت منتقل نکرده ایم.

اهمیت حافظه بلند مدت

اختلاف حافظه آدم ها به حافظه بلند مدّت بستگی دارد. ظرفیت این حافظه نامحدود است و هیچ انسانی نمی تواند ادّعا کند دیگر برای یادگیری مطالب جدید جا ندارد. حتّی اگر عمر آدمی از مقدار موجود بیش تر باشد، باز حافظه کنونی اش کافی می نماید.
همه ما از حافظه مناسب برخورداریم. مهم ترین مشکل، برنامه ریزی حافظه، اعتماد به حافظه و تربیت آن است.

تقسیم بندی فردی حافظه

به طور کلی افراد در یادگیری، مطالعه و نگهداشت مطالب به ۴ دسته که در حقیقت نماینده ۴ نوع حافظه اند، تقسیم می شوند:
۱. حافظه شنیداری (سمعی)
۲. حافظه دیداری (بصری)
۳. حافظه نوشتاری (یدی)
۴. حافظه حسابگرانه (آماری)
باید یاد آور شد بسیاری از مردم هنوز این ۴ حافظه را نمی شناسند و حتّی نمی دانند کدام یک از آن ها در وجودشان قوی تر است. البتّه گاه ترکیبی از ۲ یا ۳ نوع حافظه در موضوعات مختلف علمی در فرد موجود است که باید آن ها را شناخت و در جهت تقویت شان گام برداشت.
در این مقاله از حافظه شنیداری یاد می کنیم و سه حافظه دیگر را در شماره بعد توضیح خواهیم داد.

حافظه کوتاه مدت و مرور دروس

حافظه کوتاه مدت کلاس درس یا دفتر ذهن کار نامیده میشه. پس میشه اینطور گفت که در کلاس درس، همیشه درسی برای یادگیری هست که روی اون نوشته شده “برای امتحان مهم است” و ما برای خوندن اون وقت صرف می کنیم. در واقع ما اون درس ها رو می خونیم، رد می کنیم و یا برای شب امتحان نگه می داریم. در اصل حافظه کوتاه مدت هم همین کار رو انجام میده. یعنی بعضی از موارد و اطلاعات رو مورد توجه قرار میده، برخی دیگه رو بلافاصله رد می کنه و یا اینکه اطلاعات دریافتی رو برای مدتی نگه می داره.

کار حافظه کوتاه مدت انتخاب و پردازش اطلاعات جاری و ذخیره خاطرات برای مدت زمانی کوتاه است. به طوری که اصوات و تصاویر حداکثر ۳۰ ثانیه در حافظه کوتاه مدت باقی می مونند. پس نتیجه می گیریم وقتی سر کلاس درس هستیم، تنها گوش کردن به درس معلم کافی نیست. بلکه برای اینکه مطالب درسی در دهن ما ثبت شوند، لازمه که تکرار و تمرین داشته باشیم. برای همینه که ما همیشه به دانش آموزان توصیه می کنیم که درس هر روز رو همون روز بخونند. گنجایش حافظه کوتاه مدت خیلی محدوده. از طرف دیگه برای افزایش تعداد عناصری که بتونند در حافظه کوتاه مدت ما جای بگیرند، روش های زیادی وجود داره. یکی از این روش ها، گروه بندی یا قطعه قطعه کردن اطلاعات هست.

کد گذاری حافظه کوتاه مدت و روش های تقویت حافظه کوتاه مدت

اطلاعات به صورت دیداری و شنیداری در حافظه کوتاه مدت کد گذاری میشه. روانشناسان این ویژگی رو نظام کد گذاری مضاعف نامیده اند. مثلا در درس زیست شناسی ، شما روش کارکرد مغز رو با “بررسی شکل” مغز راحت تر یاد می گیرید تا اینکه بخواهید کارکرد مغز رو با “مطالعه” اجزای اون به خاطر بسپارید. از طرف دیگه، مغز شما برای پردازش کلماتی که می شنوید یا می خونید (مثل لغات زبان) از کد شنوایی استفاده می کنه. باید متذکر شد که اطلاعات هدایت شده به سوی حافظه کوتاه مدت یک راه بینایی و یک راه شنوایی در پیش می گیرند. وقتی می خواهید چیزی رو حفظ کنید، بهتره هر دو راه رو به کار بگیرید. به عنوان مثال لغات انگلیسی زمانی بهتر در ذهن شما ثبت می شوند که هم از تصویر و هم از صدا استفاده کنید.

حافظه بلند مدت ، مخزن خاطرات شما و کارها و روش های تقویت حافظه بلند مدت

برخلاف حافظه حسی و كوتاه مدت ، حافظه بلند مدت از نظر گنجايش و مدت نامحدوده. ( یعنی هر چقدر دوست داری مطلب و اطلاعات بفرست داخلش) حافظه بلند مدت اطلاعات رو براي مدت نامحدود نگه می داره و هرگز اشباع نمیشه. با اين وجود، برای اینكه بتونیم اطلاعات موجود در اون رو بعدا به خاطر بیاریم، بايد اون ها رو سازماندهی کنیم. همون طور که اگه می خواهيد يادداشت های سر كلاس، نوارها، كتاب ها و ساير وسايلتون رو به سرعت پيدا كنيد، بايد اون ها رو به شيوه مناسبی طبقه بندی و مرتب كنيد.

علاوه بر این، اطلاعات در جريان انتقال از حافظه كوتاه مدت به حافظه بلند مدت برچسب می خورند يا كد گذاری می شوند. اطلاعاتی كه به شیوه صحیح كد گذاری و طبقه بندی نشوند، به سختی پيدا خواهند شد. مثل كتابی كه توی یک كتابخونه بزرگ به درستی طبقه بندی نشده و سرجای خودش قرار نگرفته. اگرچه ما می دونيم كه اين كتاب توی كتابخونه است، اما نمی تونيم پيداش كنيم. طبقه بندی صحیح و درست چيدن اطلاعات ، مثل چيدن اشيا به زمان و تلاش احتياج داره که در ادامه به بررسی راه های تقویت حافظه می پردازیم.

روش های تقويت حافظه

خب بالاخره رسیدیم به قسمت جذاب و کاربردی تر این مقاله که می خواهیم روش هایی رو برای افزایش حافظه به شما معرفی کنیم. بعضی ها معتقدند كه برای تقويت حافظه بايد غذاهای مقوی بخورند. حتی برخی پدر و مادرها تصور می كنند كه اگه شكم بچه هاشون رو با انواع غذاهای مقوی مثل گوشت، ماهی، ميگو، گردو و… پر كنند، هوش دانش آموز بهتر میشه و بهتر درس می خونه. درحالی که اين تصور درست نيست.

در واقع كمبود مواد غذايی در هوش ، حافظه ، دقت و ميزان يادگيری دانش آموزان اثر منفی داره. زيرا بچه گرسنه نمی تونه دقت داشته باشد و درسی رو كه می خونه به خاطر بسپاره. اما مواد غذايی زیاد توانايي های ذهنی رو افزايش نمیده. برای تقويت حافظه بايد روش های يادگيری موثر رو آموخت. تقويت حافظه چيزی جز كاربرد راه های يادگيری بهتر نيست. در اينجا به تعدادی از این راهکارها اشاره می كنيم.

برای تقویت حافظه مطالب رو مرور کنید

تكرار و مرور ذهنی برای يادآوری موجب میشه اطلاعات رو از حافظه كوتاه مدت به حافظه بلند مدت انتقال بدیم. مثل زمانی که یک لغت رو بلند بلند تکرار می کنید تا معنی اش رو حفظ بشید. ممكنه خيال كنيد كه تكرار يك عمل مكانيكی هست و برای یادگیری خيلی مفيد نيست. اما فراموش نكنيد كه با همين تكرار هست كه حروف و محاسبات عددی ساده رو ياد گرفته ايم. دانش آموزان ابتدایی املای كلمات رو بارها و بارها می نويسند تا اون ها رو یاد بگیرند.

هنر پيشگان سينما و تئاتر و هم چنین ژيمناست ها، به طور خستگی ناپذير برخی حركات رو تكرار می كنند تا از اون حرکات حافظه عملی تشكيل دهند. پس از اینكه شما فرمول ها، اشعار يا ضرب المثل ها رو حفظ كرديد، به اين فكر می افتيد كه چه موقع اون ها رو به كار ببريد. در ورزش فوتبال نيز، پس از اینكه بازيكن مسيرش رو حفظ كرد، به جای فكر كردن به مسیر، می تونه روی حريفانش تمرکز کنه.

اطلاعات جدید رو با آموخته های قبلی مرتبط کنید

ارتباط دادن اطلاعات جديد با اطلاعات موجود در ذهن ، در واقع همون تكرار براي يكپارچه كردن اون هاست. ما معمولا با روش يكپارچه كردن، اطلاعات خودمون رو گسترش می دهیم. مثلا كودكان ياد می گيرند كه حرف “پ” به “ب” شباهت داره؛ با اين تفاوت كه به جاي يك نقطه، سه نقطه داره. يا حرف “چ” به “ج” شباهت داره و اون هم به جاي يك نقطه، سه نقطه داره. هم چنين كودكان ياد مي گيرند كه توپ فوتبال به توپ واليبال شباهت داره. اما كمی بزرگتر از اونه.

برای داشتن حافظه قوی ، کمی غیرمعمولی باشید

غیر معمول رفتار کنید. یکی از روش های تقویت حافظه رفتار عیر معمولانه است. محرك هايی كه از دور و بر خودشون جدا باشند، راحت تر در ذهن شما باقی می مونند. زيرا بيشتر به اون ها توجه می كنيم و اون ها نيز واكنش های هيجانی بيشتری ايجاد می كنند.بنابراين اگه بتونيم با اطلاعات جديد تداعی های غيرمعمولی يا عجیب به وجود بیاریم، به راحتی خواهيم تونست اون ها رو به خاطر بسپاریم و در مواقع لازم احضارشون كنيم. فرض كنيد می خواهيد به مغازه برويد و چند قلم مواد خوراكی بخريد. برای جلوگيری از فراموشی می تونيد نخود رو به چشم ها، رشته رو به پلك ها، اسفناج رو به ابروها و هويج رو به بينی خودتون تشبيه كنيد و مطمئن باشيد كه لیست خرید رو فراموش نخواهيد كرد. در خاتمه اگه ناراحت نمی شوید، گوجه رو به گونه ها و كلم قمری رو به سرتون تشبيه كنيد!

کلمات کلیدی ، کلیدی برای تقویت حافظه

روش كلمات كليدی به اين صورته كه يك كلمه شناخته شده رو با كلماتی كه می خواهيم به ذهن بسپاريم تداعی می كنيم. اين روش مخصوصا در يادگيری زبان انگلیسی کاربرد بیشتری داره.

علائم اختصاری بسازید

یکی دیگر از روش های تقویت حافظه استفاده و ساختن علائم اختصاری است. علائم اختصاری يعنی حروف اول كلمات رو برداریم و با اون ها يك يا چند كلمه بسازیم. مثلا برای یادگیری ترتيب هفت رنگ مرئی (قرمز، نارنجی، زرد، سبز، آبی، نيلی و بنفش) كلمه “قنز سانب” رو به یاد داشته باشید که از حروف اول این رنگ ها تشکیل شده. براي به ياد داشتن سه حرف عله يا حروف مضارعت در درس عربی ، به ترتیب كلمات “وای” و “اتين” رو یادتون باشه. برای حفظ عبارات طولانی مثل “نيروی انتظامی جمهوری اسلامی ايران”و “نيروی زمينی ارتش جمهوری اسلامی ايران” علائم اختصاری ناجا و نزاجا رو حفظ کنید. و بالاخره به جای عبارت “شماره استاندارد بين المللی كتاب” كلمه شابك رو كه در قسمت شناسنامه هر كتاب وجود داره حفظ كنید.

افزایش قدرت مغز

با راه‌های افزایش قدرت مغز ادامه خواهیم داد. همچنان با گیلنامارکت همراه ما باشید.

راه های تقویت حافظه

راهکارهای بهبود حافظه

در ورزش و خواب خساست نکنید:

یکی از مهم‌ترین روش های تقویت حافظه ورزش است.

دقیقا مثل یک ورزشکار که برای داشتن بهترین عملکرد، متکی به خواب و تغذیه مناسب است، توانایی شما در به یادآوردن نیز زمانی افزایش می یابد که مغز خود را با رژیم غذایی مناسب و دیگر عادات سلامتی پرورش دهید.

زمانی که بدن خود را ورزش دهید، مغز خود را ورزش داده اید.

خوب رفتار کردن با بدن می تواند توانایی مغز برای پردازش و به خاطر آوردن اطلاعات افزایش دهد. تمرین بدنی، اکسیژن رسانی به مغز را افزایش و خطر اختلالات تهدیدکننده ی حافظه مثل دیابت و بیماری های قلبی – عروقی را کاهش می دهد. هم چنین ورزش اثرات مواد شیمیایی مفید مغز را بالا می برد و از سلول های مغزی حمایت می کند.

خواب کافی از بهترین روش های تقویت حافظه

زمانی که کمبود خواب دارید، مغز شما نمی تواند ظرفیت کامل خود عمل کند. خلاقیت، توانایی های حل مسئله و مهارت های تفکر خلاق محدود می شوند. خواب برای یادگیری و حافظه به شدت حیاتی است. تحقیقات نشان می دهند که خواب ، به دلیل فعالیت کلیدی ارتقادهنده ی حافظه که در طول عمیق ترین مراحل خواب اتفاق می افتد، برای تحکیم حافظه حیاتی است.

زمانی را به تفریح و دوستان اختصاص دهید.

زمانی که سخن از راه های تقویت حافظه به پیش می آید، به فعالیت های جدی مثل مطالعه، حل کردن جدول های پیچیده سودوکو یا پرداختن به معماهای دشوار فکر می کنید یا دیدن فیلم های کمدی و تفریح با دوستان به ذهنتان می آید؟ مطالعات نشان می دهد که یک زندگی پر از شادی و تفریح باعث افزایش مهارت های شناختی می شود.

روابط موفق : تثبیت کننده نهایی حافظه

انسان ها، حیوانات به شدت اجتماعی هستند. روابط، مغز ما را تحریک می کند. در حقیقت، تعامل با دیگران می تواند بهترین تمرین برای مغز باشد. پژوهش ها حاکی از آن است که داشتن روابط معنادار و یک سیستم حمایتی قوی نه تنها برای سلامت هیجانی بلکه برای سلامت مغز نیز حیاتی است. به عنوان مثال در پژوهشی از دانشگاه هاروارد محققان به این نتیجه دست یافتند که افراد با فعال ترین زندگی اجتماعی ، کمترین سرعت تخریب حافظه را نشان دادند. راه های زیادی برای آغاز بهره گرفتن از مزایای اجتماعی شدن وجود دارد. کمک های داوطلبانه و پیوستن به انجمن ها و کانون ها نقطه شروعی برای یافتن دوستان بیشتر است.

خنده برای مغز شما خوب است. خندیدن از روش های تقویت حافظه

یکی از روش های تقویت حافظه خندیدن است. حتما شنیده اید که خنده بهترین داروست. بدون شباهت به پاسخ های هیجانی که مختص به مناطق خاصی در مغز است، خنده مناطق چندگانه ای را در کل مغز درگیر می کند. خندیدن مناطقی از مغز را تحریک می کند که تحریک آنها برای یادگیری و خلاقیت ضروری است. همان طور که دانیل گلمن در کتاب هوش هیجانی می گوید به نظر می رسد خنده به انسان ها کمک می کند بهتر و وسیع تر فکر کنند.

راه های تقویت حافظه

استرس خود را تحت کنترل در آورید. کنترل استرس از روش های تقویت حافظه است

استرس بدترین دشمن مغز است. استرس مزمن اگر در طول زمان کنترل نشود، سلول های مغز را تخریب می کند و به هیپوکامپ (منطقه حیاتی مغز در شکل دهی حافظه جدید و به یادآوری مطالب قدیمی) آسیب می زند.

علاوه بر استرس ، افسردگی هم فشار سنگینی به مغز وارد می کند. برخی از علائم افسردگی شامل مشکل در تمرکز، تصمیم گیری و به یادآوری اطلاعات می شود.

دانشمندان شواهدی برای مزایای سودمندی مدیتیشن در سلامت مغز به دست آوردند. مدیتیشن به بهبود انواع مختلف اختلالات مثل افسردگی، اضطراب، درد مزمن، دیابت و فشارخون بالا کمک می کند. هم چنین باعث افزایش تمرکز، خلاقیت و مهارت های یادگیری و استدلال می شود. عکس های مغزی نشان می دهد که انجام تمرینات منظم مدیتیشن باعث فعالیت بیشتر لوب پیشانی مغز می شود که در ایجاد احساس لذت و رضایت و افزایش حافظه و توانایی های ذهنی موثر است.

رژیم محافظت کننده مغز داشته باشید. افزایش کارایی مغز بهترین از روش های تقویت حافظه

درست مثل بدن ، مغز هم به سوخت احتیاج دارد. مصرف امگا 3 ، میوه ها و سبزیجات، غلات و نان های سبوس دار، نوشیدن چای سبز و محدود کردن مصرف کالری و روغن های اشباع شده باعث افزایش سلامت و بهتر شدن عملکرد مغز می شود.

مغز خود را به فعالیت وادار کنید.

همان طور که به سن بزرگسالی نزدیک می شوید، مغز شما میلیون ها مسیر عصبی ایجاد می کند که به شما کمک می کند به سرعت اطلاعات را پردازش کنید، مسائل آشنا را حل کنید و با حداقل تلاش ذهنی ، کارهای آشنا را انجام دهید. اما اگر شما به همین مسیرها بچسبید، تحریک مورد نیاز مغز برای رشد و تحول را فراهم نخواهید کرد. شما باید از زمانی به زمان دیگر، به دنبال تغییر باشید. حافظه مثل ماهیچه ها برای قوی تر شدن نیاز به تمرین دارد. هر چه بیشتر از مغز خود کار بکشید، بهتر می توانید اطلاعات را پردازش کنید. بهترین تمرین مغز ، شکستن نظم های شخصی و به چالش کشیدن خود برای ایجاد مسیرهای مغزی جدید است. فعالیت می تواند هر چیز باشد به شرطی که 3 معیار زیر را داشته باشد:

جدید باشد. اگر شما از لحاظ فکری چیزی را به خوبی می شناسید، برای تمرین مغز مناسب نیست. این فعالیت باید چیزی باشد که با آن ناآشنا هستید و از منطقه امن شما خارج باشد.

چالش زا باشد. هر چیز که تلاش ذهنی شما را بطلید مفید خواهد بود. مثلا یادگیری یک زبان ، مهارت یا یک ورزش جدید یا حل کردن جدول سودوکو.

لذت بخش باشد. در فرآیند یادگیری مغز لذت هیجانی و جسمی بسیار اهمیت دارد. هر چه بیشتر به فعالیتی علاقمند باشید، بیشتر به ادامه آن ترغیب می شوید.

برای حفظ کردن آسان تر از تکنیک های یادیار استفاده کنید از بهترین روش های تقویت حافظه

یکی از راه ها و روش های تقویت حافظه ، استفاده از تکنیک یادیار است. تکنیک های یادیار از طریق ارتباط دادن اطلاعات مورد نظر با تصویر ذهنی ، یک جمله یا لغت به ما کمک می کند که مطالب را آسان تر حفظ کنیم.

تصویر ذهنی: یک تصویر ذهنی را با لغت یا اسم مورد نظر مرتبط کنید. تصاویر مثبت و لذت بخش واضح ، رنگی و سه بعدی مفیدتر هستند.

مخفف: مخفف کلمه ای است که از حروف اول کلمات کلیدی یک عبارت یا جمله ساخته شده است مثل ناجا.

ساختن شعر و آهنگ: جملات یا کلمات مورد نظر را به صورت شعر یا آهنگ درآورید.

قطعه قطعه کردن: برای حفظ کردن اعداد یا عبارات طولانی می توانید آن ها را به چند بخش تقسیم کنید. ابتدا هر بخش را جداگانه و سپس بخش ها را در ارتباط با یکدیگر حفظ کنید.

روش مکان یابی: فضایی آشنا را تجسم کنید و آیتم هایی که می خواهید آنها را حفظ کنید در قسمت های مختلف آن قرار دهید. مثلا برای حفظ کردن لیست خرید، خانه تان را مجسم کنید که مثلا موزها روی قفسه آشپزخانه به شکل گل در کنار هم قرار گرفتند، نان روی بالشت شما قرار گرفته و تخم مرغ ها دارند از پله ها بالا می روند.

نکاتی برای بهتر شدن یادگیری و روش های تقویت حافظه

  1. توجه کنید: شما هرگز نمی توانید چیزی را یاد بگیرید اگر به آن توجه کافی نکرده باشید. برای پردازش قطعه ای از اطلاعات در مغز، 8 ثانیه تمرکز شدید بر آن مطالب نیاز است. اگر به آسانی حواس شما پرت می شود، فضای ساکتی را انتخاب کنید که کمتر شما را آشفته می کند.
  2. حس های بیشتری را درگیر کنید: سعی کنید اطلاعات را به رنگ، صدا، بو و مزه ارتباط دهید.
  3. اطلاعات جدید را به اطلاعات قبلی خود ارتباط دهید:
  4. وقتی با مطالب جدید برخورد می کنید سعی کنید آنها را با دانسته های قبلی خود مرتبط کنید.
  5. مفاهیم پیچیده را به زبان خود شرح دهید: سعی کنید مطالبی را که جدیدا آموخته اید به زبانی ساده و با کلمات خودتان برای دیگران توضیح دهید یا خلاصه ای از آن را در جایی بنویسید.
  6. مرور کنید: مرور مطالب با فاصله های معین نقش موثری در تحکیم اطلاعات در حافظه دارد.

Related Topics

تقویت حافظه | روش های مطالعه درس

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *